Άγιος Μηνάς ο Πολιούχος του Ηρακλείου

Η λαϊκή λατρεία του αγίου Μηνά είναι σήμερα ζωντανή σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Είναι προστάτης των γεωργών και των ποιμένων, αλλά και ο άγιος που βοηθά στην ανεύρεση απολεσθέντων.

Στις ποιμενικές περιοχές ο άγιος τιμάται με καθολική αργία. Οι ποιμένες επικαλούνται τη χάρη του, για την απομάκρυνση των λύκων και των άλλων αρπακτικών ζώων, αλλά και για την ανεύρεση των χαμένων ζώων και την αποκάλυψη των κλεπτών.

Στους γεωργικούς πληθυσμούς ο άγιος Μηνάς συνδέεται με μετεωρολογικές παρατηρήσεις, καθώς η εορτή του (11 Νοεμβρίου) είναι το χρονικό προμήνυμα του επερχόμενου χειμώνα. Χαρακτηριστικές είναι οι μετεωρολογικές παροιμίες του λαού μας.

«Τ' αϊ-Μηνός εμήνυσα και τ' αϊ Φιλίππου αυτού 'μαι»

«Του αγίου Μηνά διαβαίνοντας κι η Πούλια βασιλεύοντας»

«Ο αϊ Μηνάς εμήνυσε, Πούλια μη ξημερώσει.

Κι η Πούλια βασιλεύοντας πάει και παραγγέλνει:

Μήτε καράβι στο γιαλό μήτε τσοπάνης στο βουνό

μήτε πουλάκια στο δεντρί μήτε ζευγάς στον κάμπο.»

 

Στην Κρήτη η λαϊκή λατρεία του αγίου είναι περιορισμένη. Πρέπει να σημειωθεί η εντύπωση που προκαλούσε άλλοτε ο μέγας ναός του αγίου, εντύπωση που εκφράζεται με μαντινάδες:

Άγγελος είσαι στη θωριά, τ' 'Αγίου Μηνά κολώνα, όποιος σε πάρει δε γερνά ποτέ ντου στον αιώνα.Ώστε να στέκουν τα βουνά κι ο Αϊ Μηνάς στη Χώρα ως τοτεσάς θα σ' αγαπώ κι ας μη σε πάρω κιόλα.

Ο 'Αγιος Μηνάς στον «Καπετάν Μιχάλη» του Καζαντζάκη

Ο Μπαρμπαγιάννης - η μαμή του Μεγάλου Κάστρου - αισθάνεται την παρουσία του Αγίου σαν γεγονός καθημερινό.

« Κι εκεί που πήγαινε και μονομιλούσε και βλαστημούσε τη μοίρα του, ακούει πίσω του πεταλιές αλόγου. Μα δεν ήταν ετούτο άλογο σαν εκείνα που κατέχουμε, που τρώνε κριθάρι, χλιμιντρούν και κάνουν καβαλίνες. Ο Μπαρμπαγιάννης το γνώρισε από τις πεταλιές, που ήταν

μαλακές, σα να ΄ταν τυλιγμένα με μπαμπάκι τα πέταλα, κι από μιαν άγια μυρωδιά μοσκολίβανου που περεχύθηκε στον αγέρα... Κατάλαβε ο Μπαρμπαγιάννης, δεν ήταν η πρώτη φορά, κόλλησε στον τοίχο, έκαμε το σταυρό του και περίμενε. Το απάλαφρο ανάερο τριπόδι ζύγωνε, η μυρωδιά πλήθαινε. Μνήστητί μου Κύριε, μουρμούρισε, Άγιε Μηνά μου, καλησπερούδια σου ! Σήκωσε μ' ευλάβεια τα μάτια, είδε, από την άκρα του δρόμου φάνηκε, μέσα στο σκοτάδι, να φεγγοβολάει, καβάλα στο χρυσοχάμουρο ντορή του με το κόκκινο κοντάρι ακουμπισμένο στον ώμο, με τα ψαρά του κοντόσγουρα γένια, με τα ασημένια διχτάτα άρματα του, ο λεβεντόγερος προστάτης του Μεγάλου Κάστρου, ο Αι- Μηνάς. ΄Εκανε κι απόψε τη βόλτα του. Κάθε μεσάνυχτα, την ώρα που 'ναι χαμένη στον ύπνο η πολιτεία, ο Αι- Μηνάς κατεβαίνει αθόρυβα από το κόνισμά του, παίρνει σβάρνα τα μουράγια, διαβαίνει στις ρωμέικες γειτονιές, αν έχουν ξεχάσει καμιάν πόρτα ανοιχτή, τη σφαλνάει, αν κανείς χριστιανός είναι άρρωστος κι είναι φωτισμένο το παραθύρι του, στέκεται και παρακαλάει το Θεό να τον γιάνει. Μάτι ανθρώπου δεν έχει τη δύναμη να τον δει, μονάχα τα σκυλιά κουνούν τις ουρές τους, κι από τους ανθρώπους δυο μονάχα σε ολάκερη την πολιτεία: Ο Μπαρμπαγιάννης ετούτος κι η Εφεντίνα Καβαλίνα, ο παρακούζολος χότζας. Κι άμα τελέψει τη βόλτα του, χαράματα πια, γυρίζει πάλι στο κόνισμα του, και κανένας δε θα καταλάβαινε τι μυστήρια γίνουνται την πάσα νύχτα,

αν δεν έβρισκε ο καντηλανάφτης ο Μούρτζουφλος, το πρωί που πάει να συγυρίσει την εκκλησία, το άλογο του Αι- Μηνά ιδρωμένο.Ο Μπαρμπαγιάννης κοίταζε τον άγιο να αλαγαίρνει και να λιώνει μέσα στο σκοτάδι κι έκαμε το σταυρό του.

Τις πληροφορίες βρήκαμε στην ενδιαφέρουσα ιστοσελίδα:http://www.clab.edc.uoc.gr/seminar/minas/LOGOTEXNIA.htm